Ruta Camelle – Laxe
admin Agosto 6th, 2009
DATOS BÁSICOS
Lonxitude aproximada: 12 quilómetros.
Duración aproximada: horas.
Dificultade: baixa.
Lugares de maior interese: museo do Alemán, penedos e costa de Camelle a Mordomo, praia, lagoa e igrexa de Traba, praia de Soesto e vila de Laxe.
INTRODUCIÓN
Este roteiro entre as vilas mariñeiras de Camelle e Laxe, amósanos Costa da unha Morte, pois boa nel representación do que é a alternan unha costa rochosa e acantilada como a que se forma nos arredores das puntas das Pías, do Cabezo con ou en ou punta Catasol, coídos como pequenas praias, ou na enseadas nas que se formaron pequenas Camelle
enseada de Sabadelle. Tamén temos amplos areais como os da praia de Traba ou Soesto. O camiñante tamén terá a oportunidade de observar as curiosas formas que nesta zona teñen os granitos ou visitar o espacio natural que forman as dunas e a lagoa de Traba; ou observar a beleza das igrexas de Santiago de Traba ou Santa María da Atalaia de Laxe.
DESCRICIÓN DA RUTA
Iniciamos o itinerario no museo do Alemán, situado na parte norte da vila de Camelle. Unha obra realizada polo alemán Mannfred ao longo de trinta anos. Constituído por esculturas feitas con materiais que o mar lle foi dando forma ou que arrastrou ata este lugar, xunto con combinación de círculos de cores que decoran os arredores. Este singular persoaxe chega a Camelle no ano 1961, coincidindo coa festa do Espírito Santo. Tras coñecer á familia Baña Heim, de ascendencia tamén alemana, decide quedarse a vivir en Camelle. Será a comezos dos anos setenta cando decide levar unha vida en solitario, retirándose a vivir a un pequeno habitáculo que constrúe na beiramar, onde hoxe está o museo. A súa pretensión era vivir á marxe dos condicionamentos sociais establecidos e depender o menos posible do mundo que o rodeaba. Despois de moitos anos dunha vida en pleno contacto coa natureza circundante, será a partir do ano 2000 cando lle comecen os primeiros problemas de saúde. A catástrofe do Prestige produciu semellante impacto na súa persoa que non foi quen de superalo, falecendo o 28 de decembro do ano 2002. Trala súa morte, tanto a súa persoa coma a súa obra recobraron unha gran forza, transformándose nun dos símbolos de identificación da Costa da Morte. Man quedou como un exemplo de inocencia e pureza espiritual fronte aos intereses materiais que dominan o mundo actual. Seguimos o percorrido a través do paseo marítimo que bordea a enseada e a praia de Camelle, aproveitapertencíanremos durante este treito do camiño observar como é a vila de Camelle, un núcleo de poboación mariñeiro, que a comezos do século XVIII, non tiña máis ca unha ducia de casas, que dependían do conde de Altamira. Foi a partir de finais do século XIX, despois da redención foral cando comezou a medrar. Non obstante non se constituirá en parroquia ata 1973, antes perntencían a de San Pedro de Ponte do Porto. Logo de bordeada a praia seguimos pola pista que nos leva á enseada de Sabadelle, unha estreita tira de terra pertencente ao concello de Vimianzo, na que se asentou o fidalgo Gregorio de Lema, un orfebre procedente da achegada parroquia de Traba. Fundador da cofraría do Espírito Santo de Camelle e impulsor da construcción da nova capela, hoxe convertida en igrexa parroquial. O nome de coído da Señora, procede desta casa fidalga que antigamente houbo neste lugar. Pasado Sabadelle o camiño segue bordeando o mar, pasando preto da punta Cabezo, onde naufragou en 1883 o carboeiro inglés Chamois, sen producirse víctimas gracias aos labores de salvamentos levados a cabo polas xentes de Camelle e Traba. Bordeamos a costa atravesando unha paisaxe de penedos de curiosas formas. Axiña avistamos as primeiras leiras dos veciños de Mórdomo, a primeira aldea que nos recibe xa da parroquia de Traba. O nome deste lugar fai alusión a un maordomo ou encargado de administrar os bens dunha familia fidalga, cofraria ou irmandade. Neste caso debe referirse á casa fidalga dos Leis que houbo neste núcleo. De Mórdomo achegámonos á lagoa que hai na beiramar, de orixe semellante a outras que temos na costa galega. Sobre un entrante ou baía, no que desembocan dous regatos, foise pechando co aporte de materiais fluviais, xunto cos aportados polas correntes mariñas, configurando unha barra de area que provocou o encoramento da auga. A lagoa que vemos actualmente está nunha fase de colmatación, que a levará a súa desaparición, transformándoa nunha pradería. Como sucede na maioría das lagoas, esta de Traba conserva tamén a súa lenda, que fala sobre a existencia dunha cidade asolagada: a de Valverde e da pouca fe cristiá que practicaban os seus habitantes. Un tupido carrizal rodea o perímetro deste pequeno humidal, que serve de protección a súa fauna, composta sobre todo por anátidas e outras aves invernantes. A mellor maneira de observar a lagoa é achegarnos ao seu borde norte, por estar máis desprovisto de vexetación. Desde este lugar tamén aproveitaremos para observar as dunas coa súa vexetación de plantas halófilas e a extensa praia na que abundan a gaivotas. Pasada a lagoa temos un pontella que atravesa a canle que a comunica co mar, e embocamos nunha pista parcelaria que nos leva á aldea de Boaño. Antes de achegarnos a esta aldea convén que visitemos a igrexa parroquial de Santiago de Traba, afastada das casas. Un templo que conserva a súa estructura románica, á que se lle engadiron dúas capelas laterais: ao norte a da Virxe dos Milagres, do primeiro tercio do século XX, e ao sur, a do Rosario do século XVII. A súa fachada-retablo, de estilo barroco data do século XVII, pero aproveitáronse elementos dunha anterior, de estilo renacentista. Toda ela enmarcada nun arco de medio punto que se divide en tres canles. Na central ábrese a porta e dous fornelos, que dan acubillo a Santiago, o patrón, e á Inmaculada. Á esquerda están Adán e e San Pedro, e á dereita, Eva e San Francisco. Na aldea de Boaño, pola que atravesa a pista que nos leva por esta ruta costeira, existiu a casa fidalga do Pombal, hoxe desaparecida, soar dos Núñez e Martelo, familia da que descende o poeta Evaristo Martelo, que viviu no castelo de Vimianzo. A pista que bordea a costa ofrécenos fermosas panorámica sobre a praia de Traba e remata na praia da Arnado. A partir de aquí seguimos o camiño que pasa primeiro fronte aos baixos do Ataín, topónimo que procede do nome dun barco que se afundiu neste lugar; e despois, bordea a punta Catasol e leva á praia de Soesto. Areal extenso e aberto ao océano coma o de Traba. O seu abundante oleaxe fai que sexa unha praia axeitada para a práctica de surf. Da parroquia de Soesto foi natural Juan Antonio Posse (1766-1854), un cura liberal, defensor da constitución de 1812. Por tal motivo foi represaliado. Despois de atravesar a praia de Soesto, seguimos polo camiño, que en dirección a Laxe, sobe entre o petón do Castro, unha impoñente mole granítica, e o monte Cornaceiras. Preto deste petón é a onde acode a xente de
Laxe a celebrar o luns de Pentecostés, a chamada Festa do Peñón, seguindo un vella tradición de vir agardar aos romeiros que viñan andando, procedentes da festa do Espírito Santo de Camelle. Xa chegando a Laxe vemos no alto a capela de Santa Rosa, unha construcción recente, pero que xa no século XVII neste mesmo lugar se levantou un cruceiro, a iniciativa dun veciño laxense para enterrar ao seu carón unhas supostas reliquias de Santa Rosa de Lima. Desde este lugar gozamos de fermosas panorámicas sobre a vila de Laxe, a praia e a ría. Desde aquí baixamos Laxe, situada ao pé dunha excelente praia, que lle proporciona un gran atractivo turístico. A vila aínda. conserva algunhas casas de interese que nos lembran a longa historia deste vila. As dúas construcción de maior relevancia son: a casa do Arco e a igrexa de Santa María da Atalaia. A primeira foi soar da familia dos Moscoso, condes de Altamira, como aínda amosan os seus símbolos heráldicos. Membros desta mesma familia foron os que mandaron construír a igrexa parroquial de Santa María da Atalaia. Un templo gótico, dunha soa nave de tres tramos, con arcos apuntados que descansan sobre semicolumnas. A capela maior ten forma rectangular e cóbrese con bóveda de crucería. No testeiro ábrese un rosetón que dá acubillo á unha imaxe pétrea da patroa. Máis abaixo vemos o relevo da Resurrección, un friso en pedra, tamén gótico, no que se representan cinco escenas da Resurrección de Xesucristo. Este mesmo motivo tamén aparece na parte exterior da porta norte. No muro sur sobresaen o campanario cadrado, os contrafortes e varias esculturas góticas. Na súa lisa fachada ábrese unha porta de arco apuntado e un rosetón. Laxe foi o berce dun do máis ilustres científicos que tivo Galicia no século XX no eido da xeoloxía, Isidro Parga Pondal (1900-1986), fundador do Laboratorio Xeolóxico de Laxe.