DATOS BÁSICOS
Lonxitude aproximada: 9 quilómetros
Duración aproximada: 3 horas
Dificultade: media-baixa, a dificultade corresponde a parte da ruta que transcorre ao redor do cabo de Santo Hadrián. Lugares de maior interese: Vila de Malpica, cabo de Santo Hadrián e Santiso de Vilanova

INTRODUCIÓN
Este itinerario permitiranos visitar unha das vilas con máis sabor mariñeiro da Costa da Morte. A partir dela, seguindo un camiño costeiro, o mesmo que seguen os romeiros que acompañan en procesión a Santo Hadrián, chegaremos ao cabo e á capela que leva ese mesmo nome, desde onde poderemos contemplar as illas Sisargas, un espacio natural que conserva unha abondosa e variada colonia de aves mariñas. Regresaremos pola estrada asfaltada que ven a Seaia, a aldea de Malpica, e logo, visitaremos a parroquial de Santiso de Vilanova, onde poderemos observar un conxunto arquitectónico formado pola igrexa, a casa rectoral e o pazo das Mancebas. Voltaremos de novo a Malpica pola estrada que atravesa a agra de Seaia e desemboca na principal que une Ponteceso con Malpica.

DESCRICIÓN DA RUTA
Iniciamos este itinerario na vila mariñeira de Malpica, un núcleo situado sobre un estreito istmo que se estende entre a Atalaia e o continente. O seu espacio urbano configúrase a través dunha rúa principal que atravesa o istmo en sentido lonxitudinal. O reducido espacio para o asentamento do seu núcleo levou ao apiñamento das casas, e ao trazado dunha rede de rúas estreitas que lle atribúen unha singular beleza. O mar foi a razón de ser desta vila. A súa orixe está vencellada á caza da balea que practicaban nesta costa os vascos, pola que tiñan que pagar unha renda ao arcebispo compostelán, señor da vila. Comezaremos o percorrido no porto, onde podemos aparcar con facilidade.

O peirao é o centro da actividade económica desta vila, ollando cara ao mar veremos as embarcacións de pesca, cheas de colorido, as máis grandes na parte exterior da dársena, e dentro, as de menor tonelaxe. Subimos pola rúa do porto ata o cruceiro, e seguimos pola rúa principal, que leva por nome Vila Fano, en honra do enxeñeiro que en 1929 elaborou o proxecto do primeiro dique de abrigo para este porto. Logo visitaremos a Casa do Pescador, construída en 1956, sobre a rampla que baixaba ao embarcadoiro. Nela consérvanse os cadros do pintor surrealista coruñés, Urbano Lugrís González (1908?-1973), quen foi requirido para deseñar a decoración do edificio. A continuación achegámonos á praza de Anselmo Villar Amigo (1850-1918), benfeitor malpicán emigrado en Bos Aires. Coa súa aportación económica construíse unha escola, onde hoxe está ubicado a casa do concello, a fonte que vemos nesta praza e a rampa do porta. Desde aquí baixamos á praia Area Maior para seguir o paseo marítimo que enlaza co camiño costeiro que seguiremos ao longo do noso percorrido. Pasado a Area Maior e Canido, chegamos ao areal de Seaia, unha praia solitaria, na que se formou un pequeno sistema dunar, onde podemos observar unha vexetación propia destes ecosistemas. A partir de aquí comezamos a gozar das primeiras vistas sobre a península de Malpica, panorámicas que irán mellorando a medida que imos camiñando. Seguindo este camiño de beiramar chegamos ao Portiño, unha pequena cala que servía de embarcadoiro para os mariñeiros de Seaia. Nunhas rochas próximas que quedan descubertas na baixamar podemos ver as pegadas e a cunca de Santo Hadrián, así como a serpe, todas elas relacionadas coa lenda deste santo. Desde este lugar subimos á pista que nos leva á capela. Moi preto desta está a fonte santa, na que o día da romaría se enche de xente que lava as verrugas con panos mollados que logo deixa a secar nas plantas de arredor, coa intención de que cando seque o pano tamén seque a verruga. A continuación subimos á capela e ao miradoiro que hai de par, desde onde podemos ollar excelentes vistas sobre o areal de Razo e Baldaio, a costa de Malpica e as Illas Sisargas. A capela de Santo Hadrián data de comezos do século XX, sen embargo o cadeal Del Hoyo (1607), xa nos informa da existencia dunha ermida neste lugar. A romaría celébrase o 16 de xuño, se cae en domingo, senón ao seguinte. A ela acoden moitos romeiros de toda a comarca, que acompañan ao santo en procesión desde a igrexa parroquial de Malpica. Despois de escoitar misa, xantar nos arredores da ermida, á tardiña acompañan de novo ao santo a Malpica. O cabo de Santo Hadrián foi declarado como un punto de interese xeolóxico pola afloración de ortogneises con grandes cristais de feldespato, unha rocha moi antiga, na que ademais podemos observar pequenas cavidades
ou pías como consecuencia da erosión. Se nos achegamos á punta noroccidental do cabo poderemos atopar cantos de basalto, rocha volcánica moi escasa en Galicia. Desde este lugar avistamos as illas Sisargas constitúen un pequeno arquipélago formado por tres illotes: Sisarga Grande, Malante e Sisarga Chica. O maior interese deste espacio natural represéntao a súa riqueza ornitolóxica pois aquí viven unha das colonias máis numerosas de aves mariñas. Desde a capela de Santo Hadrián voltamos pola pista asfaltada que leva a Seaia, unha aldea antiga que dá nome a un arciprestado. É posible que aquí estivese a primitiva igrexa de San Xulián, antes de formarse o núcleo de Malpica. De feito a devoción deste santo está máis vencellada á xente da aldea que aos mariñeiros. Na beira da estrada podemos observar a casa señorial do Brailo, que aínda carente de escudo, conserva elementos suficientes que denotan o seu pasado fidalgo. Atravesamos a estrada de Ponteceso a Malpica e de fronte collemos a pista que atravesa a agra de Seaia en dirección á aldea de Pontella, aquí collemos á esquerda en dirección a Santiso de Vilanova, o seu topónimo fai alusión a un núcleo máis antigo, que ben podería ser o de Seaia. Faremos unha parada na praza para observar as construccións que a circundan. A igrexa parroquial de Santiso data de comezos do século XIX, pero a súa fachada imita ás fachadas barrocas das moitas igrexas rurais que hai na comarca. O seu retablo maior tamén pertence a este mesmo estilo. A dereita da parroquial vemos un rechamante mausoleo, mandado construír pola familia dos Romay Mancebo, os señores do pazo que hai neste mesma praza, de estilo neoclásico, imitando deseños franceses. Data de 1875. A esquerda a igrexa está a que foi a casa rectoral, que alberga unha pequena comunidade de relixiosas. Unha construcción típica do rural galego co seu patio, hórreo e horta. De fronte, cerrando a praza, está a casa fidalga dos Romay Mancebo, benfeitores da igrexa parroquial e señores das terras fértiles que formaban a agra de Seaia. Presidindo a praza levántase un fermoso cruceiro. Desde Vilanova continuamos camiño pola estrada que atravesa de novo a Agra de Seaia e emboca na estrada que ven de Ponteceso no lugar da Cancela das Areas, baixamos polo Ventorrillo e chegamos de novo a Malpica.