DATOS BÁSICOS
Lonxitude aproximada: 7 quilómetros.
Duración aproximada: 2 horas.
Dificultade: media-baixa, a dificultade débese ao encharcamento do terreo e ao ter que camiñar pola area. Lugares de maior interese: praia de Razo e lagoa e marisma de Baldaio.

INTRODUCIÓN
O espacio de Razo e Baldaio, situado na parte norte do concello de Carballo, constitúe un dos lugares naturais de maior interese da costa galega, e polo tanto unha zona moi atractiva para visitar e poder gozar da súa riqueza ecolóxica. Son varios os elementos de interese que o camiñante se atopa neste amplo dominio espacio costeiro. De todos eles podemos destacar o seu valor xeolóxico, botánico, faunístico e paisaxístico.

A proposta dunha visita a esta zona sempre implica un factor de risco para a conservación deste lugar tan delicado do punto de vista ecolóxico, xa bastante castigado pola acción antrópica. Polo tanto deberemos ser estrictamente respectuosos coa natureza á hora de achegarnos a el e alteralo o menos posible.

A FORMACIÓN DE BALDAIO
A orixe de Razo e Baldaio está directamente relacionada coa existencia de dúas fallas paralelas de dirección NO-SL, que provocaron o afundimento desta zona, formando un entrante ou enseada que foi asolagada polas augas mariñas. Nunha primeira fase a este enseada van parar o sedimentos aportados polos regatos que desembocan nesta depresión e que pouco a pouco se vai enchendo de sedimentos aluviais. Nunha segunda fase esta plataforma aluvial iríase cubrindo de vexetación, o que favorecerá unha maior acumulación sedimentaria, transformándose en marisma. Ao mesmo tempo as correntes mariñas van depositando parte das areas procedentes das terras de aluvión en forma de frecha ou barra litoral, seguindo a dirección das correntes mariñas. Esta barra de area unha vez que pecha a boca da enseada, impide a saída das augas fluviais, formándose deste xeito unha lagoa costeira. Nos temporais de mar ou nas grandes arroiadas, rómpese a barra areenta e establécese a comunicación entre a lagoa e o mar, comunicación que pode ser temporal ou permanentemente, como pasa coas lagoas costeiras actuais. A evolución futura destes lagoas costeiras é que pasado o tempo, cada vez se vaian colmatando máis de sedimentos, ata converterse en marismas, e logo, en terra firme. Ademais dos sedimentos aportados polas augas fluviais contribúe tamén a acelerar este proceso os restos de vexetación que vai colonizando os bordes da lagoa. Badaio está xa nunha fase bastante avanzada de colmatación, xa que nos arredores da lagoa podemos ver unha ampla zona de marisma e xunqueira que nun pasado formarían parte dunha lagoa máis extensa.

DESCRICIÓN DA RUTA
A ruta que nos propoñemos a pé pretende visitar os distintos ecosistemas que forman todo este espacio: a praia, as dunas, a xunqueira, a lagoa e a marisma. Neste momento non hai unha ruta sinalizada que non conduza a visitar cada unha das partes anteriormente citadas, pensamos que isto é algo de necesaria urxencia para evitar que os visitantes camiñen indiscriminadamente por todo o espacio. Este itinerario parte da praia de Razo, un extenso areal que se prolonga por Baldaio ata a Pedra do Sal. Se baixamos á praia no lugar de Arnados atopámonos co primeiro lugar de interese da ruta, trátase dunha praia fósil, un fenómeno xeolóxico, que neste lugar percibimos con suma claridade. Para decatarnos del non temos máis que observar os cantís sobre os que bate o mar e veremos que en lugar de rochas están formados por capas de area escura e cantos rodados, cubertos na superficie por unha capa de area máis branca sobre a que medra a vexetación. Estes taludes ou cantís son os restos dunha antiga praia que actualmente o mar está erosionando. Despois de observar este fenómeno xeolóxico resulta doado deducir que o nivel do mar non é algo estático, senón que está sometido a variación co paso do tempo. Subimos ao paseo marítimo e camiñamos en dirección leste cara as dunas e a lagoa. Pasamos de par dun campo de fútbol, atravesamos un regato e volvemos de nova á praia. Aínda que este sexa para a maioría de nós un lugar de espallamento e goce do tempo libre, para calquera persoa observadora e curiosa representa un espacio natural moi ilustrativo para coñecer o desenvolvemento dun proceso xeolóxico sedimentario no que interveñen multitude de factores. A característica máis propia da praia é o seu continuo cambio. Os sedimentos que a forman están sometidos a continuas variacións tanto polo mar coma polos ventos. Os sedimentos que configuran unha praia teñen diferente orixe. Uns sons aportados polos ríos, que ao longo do seu percorrido transportan grandes cantidades de materiais, que ao chegar a desembocadura o mar se encarga de dispersar e depositar nas praias; outros son producto do propio poder erosivo do mar contra os cantís, que despois de seren transportados polas correntes mariñas son depositados nas praias; e por último, está o aporte orgánico, procedente dos caparazóns ou material esquelético dos animais mariños, que se van fragmentando. Toda esta diversidade de materiais poderémolos diferenciar observando cunha lupa a area da praia. Neste praia a igual que calquera outra, distinguiremos tres partes: a praia submariña, cuberta de auga permanentemente; o estrán intermareal, acoutada polos límites da marea; e a praia alta, á que chega a auga só ocasionalmente, en épocas de temporal. Cada unha das partes ten a súa fauna propia.

Podemos observar tamén na praia o poder erosivo do mar. Cada día a forza das ondas e a subida e baixada da marea producen cambios na area. En época de mareas vivas ou vagas de mar aparecen os denominados cantís de praia, chegando ás veces ata as dunas. Despois de observar a praia o noso itinerario segue polos límite entre as dunas e a xunqueira. A nosa seguinte parada será para observar as dunas, que comprenden unha extensión duns tres quilómetros en paralelo á praia. Veremos dúas ringleiras de dunas. A máis próxima a praia está formada por dunas primarias, de recente formación, sen a penas vexetación, o que as fai máis móbiles e cambiantes. A ringleira situada máis cara o interior está constituída por dunas mais fíxas, colonizadas pola vexetación, principalmente pola feo (Anmophila arenaria), que co seu complexo entramado radicular contribúe á fixación da area. A medida que imos camiñando paralelos ás dunas, observaremos bagoadas ou corredores que cortan perpendicularmente as barreiras de dunas e que por eles penetra o mar nos grandes temporais. A vexetación que medra nas dunas tense que enfrontar a unhas condicións de vida moi adversas: un solo areento e cambiante, unha extrema sequidade, altas doses de salinidade, etc. que teñen que soportar as poucas plantas que medran aquí como a leiterena de praia (Euphorbia paralias), o cardo da ribeira (Erynbium maritimum), correola de praia (calystegia soldanella), cebola das gaivotas (Pancratium maritimun),… Á dereita da dunas vemos unha extensa chaira situada ao oeste da lagoa, de forma triangular, é a zona denominada o xuncal, que en tempos atrás formou parte da lagoa, pero que se foi colmatando de materiais sedimentarios, principalmente area transportada polo vento, e que pouco a pouco se foi cubrindo de vexetación, principalmente de xuncos. Nas zonas limítrofes coas coa terra firme aparece outro tipo de vexetación herbácea coma as espadanas, ou leñosa como os salgueiros, ameneiros ou piñeiros. Entre as aves que máis frecuentan esta zona están: escribentas, lavandeiras, lavercas, cotovías dos camiños, merlos, etc. Limítrofe co xuncal pola parte leste está a lagoa, que ocupa a parte oriental de todo o espacio natural. Ten forma irregular pero tendendo a circular, e está dividida en dúas partes por unha pista de terra que a atravesa NO a SL. Pista que se construíu na década dos setenta cando unha empresa privada con autorización para a práctica marisqueira, extraeu grande cantidade de area para a construcción que sería motivo dun longo conflicto entre a empresa e os veciños da zona que durou corenta anos (1948-1988). Tanto a apertura da pista que alterou a circulación das augas, coma a instalación das comportas que impediron a comunicación co mar, a construcción de canles que modificaron a circulación das augas; así coma a extracción de area, alteraron moito o estado natural de todo este espacio. Alteracións que aínda hoxe en día segue a sufrir.

A lagoa ten unha fauna variada de moluscos, crustáceos, peixes a e aves. As aves son o grupos faunístico que máis nos chama a atención. As máis abundantes son a familia das limícolas, aves acuáticas de peteiro e patas longas que buscan o seu alimentos nas lacustres. Entre elas están as píllaras, pilros, pilriños, biluricos, agullas, mazaricos, etc. Tamén son abundantes a anátidas como o alavanco real, o pato asubión, o pato cincento, a cerceta real,… Nos lindes coa lagoa pola parte surleste, esténdese a marisma, un espacio lamacento, sucada de canles polos que penetra a auga cando sobe a marea. Neste zona non hai unha grande variedade de especies debido ás difíciles condicións ambientais pola confluencia de dous medios diferentes: o terrestre e o mariño, sen embargo as especies que conseguen adaptarse a vivir neste medio, teñen poboación moi numerosas. De aí que se diga que as marismas son medios moi productivos. Entre a fauna abundan as anguías, os muxes, sollas e peóns. As aves que se ven coinciden en grande parte coas que hai na lagoa ao baixar a marea. Polo que respecta á vexetación podemos diferenciar tres sectores: o saladar, na zona máis lamacenta no que abundan as salicornias, a acelga salgada, a estrela das xunqueiras, o chantán de mar, etc. Unha zona de xunqueira e a zona de contacto cos prados, con plantas xa propias de terra firme.